{"id":8539,"date":"2022-03-30T16:46:40","date_gmt":"2022-03-30T15:46:40","guid":{"rendered":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/?p=8539"},"modified":"2026-08-03T10:50:59","modified_gmt":"2026-08-03T09:50:59","slug":"er-tad-ov-oitokiligt-at-tosa-um-eina-generella-sexistiska-mentan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/blog\/2022\/03\/30\/er-tad-ov-oitokiligt-at-tosa-um-eina-generella-sexistiska-mentan\/","title":{"rendered":"Er ta\u00f0 ov \u00f3\u00edt\u00f8kiligt at tosa um eina generella sexistiska mentan?"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-8540\" src=\"http:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin-300x141.jpeg\" alt=\"\" width=\"340\" height=\"160\" srcset=\"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin-300x141.jpeg 300w, https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin-1024x483.jpeg 1024w, https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin-768x362.jpeg 768w, https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin-750x353.jpeg 750w, https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Tingsalurin.jpeg 1409w\" sizes=\"auto, (max-width: 340px) 100vw, 340px\" \/><\/a><\/strong><strong>Er ney\u00f0ugt at peika \u00e1 &#8220;syndarar&#8221;? Onkrum d\u00e1mar illa, t\u00e1 tosa\u00f0 ver\u00f0ur um eina \u201cgenerella sexistiska mentan\u201d, t\u00ed ta\u00f0 er ov \u00f3\u00edt\u00f8kiligt, halda tey. Tey samanbera ta\u00f0 vi\u00f0, at um onkur t.d. ver\u00f0ur buka\u00f0ur \u00ed n\u00e1ttarl\u00edvinum, og veit hv\u00f8r gj\u00f8rdi ta\u00f0, hvat nyttar ta\u00f0 so, um vi\u00f0komandi letur vera vi\u00f0 at melda tann sum buka\u00f0i, men einans k\u00e6rir seg um &#8220;generellu har\u00f0skapsmentanina \u00ed n\u00e1ttarl\u00edvinum&#8221;? Um ein kvinna ver\u00f0ur valdstikin, hvat nyttar ta\u00f0 so, um hon noktar at melda vi\u00f0komandi, men \u00ed sta\u00f0in sendir eina k\u00e6ru til f\u00fatan um &#8220;generellu valdst\u00f8kumentanina \u00ed b\u00fdnum&#8221;?<\/strong><\/p>\n<p><em>Eftir Elina Brimheim Heinesen<\/em><\/p>\n<p>F\u00f3lk halda t\u00ed, at loysnin er at fara eftir \u00edt\u00f8kiligu trupulleikunum og ikki at generalisera, t\u00ed t\u00e1 trupulleikin ver\u00f0ur umtala\u00f0ur sum generellur, er ov skj\u00f3tt t.d. at gera ni\u00f0urst\u00f8\u00f0una, at allir menn eru meira ella minni so. Og ta\u00f0 eru teir j\u00fa ikki \u00ed veruleikanum. Nei, ta\u00f0 er p\u00fara r\u00e6tt. Men t\u00edverri er ta\u00f0 ikki so einfalt, at t\u00fa kanst peika \u00e1v\u00eds f\u00f3lk \u00fat sum sexistar og so fr\u00edd\u00f8ma \u00f8ll hini.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em>(GG! Hvat er sexisma? Ein sexistur er ein, sum antin tosar ni\u00f0randi um eitt heilt kyn, ella sum happar ein pers\u00f3n ella b\u00f3lk vegna teirra kyn. Sexisma sn\u00fdr seg ikki ney\u00f0turviliga um naka\u00f0 seksuelt, so sum um sex-sjikanu, men KANN sj\u00e1lvsagt eisini sn\u00fagva seg um ta\u00f0.)<\/em><\/p>\n<h4>Sexisma \/ kynshapping vovin inn \u00ed alla okkara mentan<\/h4>\n<p>Ta\u00f0 er ikki so kn\u00edvskori\u00f0, at t\u00fa kanst skilja f\u00f3lk sundur \u00ed tey, sum eru sexistar, og tey, sum ikki eru. Um okkum d\u00e1mar ta\u00f0 ella ei, so ER sexisma ella kynshapping t\u00edverri r\u00e6ttiliga generell, t\u00ed hon er nevniliga so vovin inn \u00ed alla okkara mentan, at sj\u00e1lvt tann mest \u00f3seki kann koma til at siga okkurt sexistiskt \u2013 \u00e1 sama h\u00e1tt, sum f\u00f3lk, i\u00f0 als ikki halda seg vera rasistar, kunnu koma til at siga okkurt rasistiskt. Aftur her, t\u00ed ta\u00f0 er so vovi\u00f0 inn \u00ed alla okkara mentan.<\/p>\n<p>T\u00ed fer t.d. ein sexistisk vi\u00f0merking ofta framvi\u00f0, uttan at f\u00f3lk varnast ta\u00f0. Kanska bara tey, sum vera rakt av sexismuni \/ kynshappingini. Og tey tora ofta einki at siga, fyri ikki at vera \u00e1k\u00e6rd fyri at vera ov erkvisin. F\u00f3lk, sum ver\u00f0a rakt av sexismu, vilja t\u00ed ofta ikki gera vart vi\u00f0 ta\u00f0, t\u00e1 ta\u00f0 hendir. Og t\u00e1 sexisma er \u00e1 breddanum sum kjakevni, siga tey seg kanska at hava veri\u00f0 fyri sexismu, men vilja helst ikki \u00fat vi\u00f0, hv\u00f8rjir sexistarnir eru. So hv\u00f8nn skulu vit harta fyri sexismuna?<\/p>\n<p>Hetta var eitt heitt kjakevni t.d. \u00ed sambandi vi\u00f0, t\u00e1 tv\u00e6r tingkvinnur \u00ed mars 2022 k\u00e6rdu seg um sexistisku mentanina \u00ed l\u00f8gtinginum. T\u00e1 vildu n\u00f3gv hava fram, hv\u00f8r ta\u00f0 var, sum var so sexistiskur \u00ed tinginum, so vit kundu harta r\u00f8ttu pers\u00f3narnar. Men spurningurin er, um \u2013 ella hv\u00ed nakar \u00e1v\u00edsur skal hartast fyri naka\u00f0, sum er so vovi\u00f0 inn \u00ed okkara mentan, at flest f\u00f3lk n\u00e6rmast ikki varnast, at tey kanska sj\u00e1lvi vi\u00f0virka til hesa mentan.<\/p>\n<h4>Kynsliga ni\u00f0randi \u201ct\u00f3ni\u201d ikki revsiverdur<\/h4>\n<p>At t\u00e6r b\u00e1\u00f0ar tingkvinnurnar settu evni\u00f0 \u00e1 breddan, sn\u00fa\u00f0i seg nevniliga ikki um pers\u00f3nliga hevnd. Ta\u00f0 sn\u00fa\u00f0i seg heldur ikki um eitt generelt str\u00ed\u00f0 m\u00f3ti \u00f8llum kallkyninum, sum n\u00f3gv vildu gera ta\u00f0 til. At tosa um trupulleikan vi\u00f0 sexismu sn\u00fdr seg ikki um kyn i heila tiki\u00f0. Men hvat sn\u00fdr ta\u00f0 seg so um?<\/p>\n<p>Ta\u00f0 sn\u00fdr seg r\u00e6tt og sl\u00e6tt um eitt str\u00ed\u00f0 m\u00f3ti sexismu m\/k! Ta\u00f0 sn\u00fdr seg um at gera upp vi\u00f0 tann &#8220;sexistiska t\u00f3nan&#8221;, sum okkara samfelag er gj\u00f8gnums\u00farga\u00f0 av \u2013 eisini tingi\u00f0. Og sum B\u00c6\u00d0I kyn halda l\u00edv \u00ed, so leingi vit ikki gera vart vi\u00f0, at vit t\u00edma ta\u00f0 ikki meir.<\/p>\n<p>T\u00e6r b\u00e1\u00f0ar tingkvinnurnar nokta\u00f0u at gera \u00e1v\u00edsar pers\u00f3nar til syndabukkar, men royndu bara gera vart vi\u00f0, at vit \u00f8ll hava gott av at f\u00e1a eyguni upp fyri, hvussu vit kunnu tosa meira vir\u00f0iliga vi\u00f0 hv\u00f8nn annan frameftir uttan ein kynsliga ni\u00f0randi t\u00f3na. Ein kynsliga ni\u00f0randi &#8220;t\u00f3ni&#8221; er ikki alt\u00ed\u00f0 revsiverdur eftir l\u00f3gini. Um ta\u00f0 er torf\u00f8rt at skilja, hvat meint ver\u00f0ur vi\u00f0, so lat meg grei\u00f0a fr\u00e1 einum d\u00f8mi:<\/p>\n<h4>N\u00e5, der er nogen, der ikke t\u00e5ler en joke, hva\u2019?<\/h4>\n<p>Eg var \u00e1 einum arbei\u00f0spl\u00e1ssi ni\u00f0ri \u00ed Danmark einafer\u00f0, har eg hev\u00f0i ein stj\u00f3ra, sum var eitt nokkso t\u00fdpiskt maktmenniskja, sum d\u00e1mdi v\u00e6l at vera dominerandi yvirfyri \u00f8\u00f0rum \u2013 serliga konuf\u00f3lki. T\u00e1 vit h\u00f8vdu starvsf\u00f3lkafundir og tosa\u00f0u um okkurt \u00e1trokandi evni, og kjaki\u00f0 bleiv eitt sindur heitt, hev\u00f0i hann fyri vana knappliga mitt \u00ed \u00f8llum at avbr\u00f3ta samr\u00f8\u00f0una og siga: &#8220;Du er s\u00e5 smuk, n\u00e5r du er vred&#8221; vi\u00f0 einum speiskum sm\u00edli. Og so flenti hann \u00ed k\u00edki, t\u00e1 hann s\u00e1 bilsnu andlitini \u00e1 teimum, sum hann seg\u00f0i ta\u00f0 vi\u00f0.<\/p>\n<p>Skemt, ja, heilt sikkurt. Men hann gj\u00f8rdi ta\u00f0 ikki m\u00f3tvegis mannligu starvsf\u00f3lkunum &#8211; bara teim kvinnuligu, t\u00ed ta\u00f0 var ein sera virkin m\u00e1ti at v\u00edsa s\u00edna makt \u00f3beinlei\u00f0is vi\u00f0 at intimidera t\u00e6r. Grei\u00f0a endam\u00e1li\u00f0 var at f\u00e1a t\u00e6r at tiga. \u00c1 tann h\u00e1tt v\u00edsti hann j\u00fa, at hann als ikki t\u00f3k ta\u00f0, t\u00e6r s\u00f8gdu, \u00ed \u00e1lvara. So ja, ta\u00f0 var heilt kl\u00e1rt sexistiskt. Um onkur ditta\u00f0i s\u00e6r at v\u00edsa \u00f3n\u00f8gd vi\u00f0 ta\u00f0, var \u00farsliti\u00f0 bara meira ni\u00f0ran og l\u00e1turliggering: \u201cN\u00e5, der er nogen, der ikke t\u00e5ler en joke, hva\u2019?\u201d<\/p>\n<p>Sl\u00edkar st\u00f8\u00f0ur sum hasa uppliva serliga konuf\u00f3lk javnan. K\u00e6ra t\u00e6r seg um ta\u00f0, er ta\u00f0 so vist sum amen \u00ed kirkjuni, at sagt ver\u00f0ur: Jamen, hevur t\u00fa ongan humor? Ver n\u00fa ikki so erkvisin! Og so ert t\u00fa ongan veg komin. Damned if you do, damned if you don&#8217;t. Ta\u00f0 kann vera sera torf\u00f8rt at k\u00e6ra sl\u00edkt, um ta\u00f0 t.d. er sj\u00e1lvur stj\u00f3rin, sum ber seg so at \u2013 og ikki minst, um ein veit, at \u00f8ll hini eru vi\u00f0 upp\u00e1 ta\u00f0, sum stj\u00f3rin ger, t\u00ed tey flenna j\u00fa bara vi\u00f0. Tey taka ta\u00f0 heldur ikki \u00ed \u00e1lvara, t\u00ed tey f\u00f8la ikki svi\u00f0an av t\u00ed. Ta\u00f0 rakar j\u00fa ikki tey pers\u00f3nliga, so tey eru kanska blind fyri, hvat ta\u00f0 ger vi\u00f0 tey, sum ta\u00f0 rakar.<\/p>\n<p>Hatta er eitt d\u00f8mi um ein trupulleikaskapandi &#8220;sexistiskan t\u00f3na&#8221;, sum ikki bara kann koyrast \u00ed r\u00e6ttin at ver\u00f0a loystur. Hev\u00f0i ein gj\u00f8rt ta\u00f0, var ta\u00f0 heilt 100% vist, at tey flestu vildi hildi\u00f0, at ta\u00f0 var at gera alt, alt ov n\u00f3gv av sl\u00edkum &#8220;\u00f3sekum skemti&#8221;.<\/p>\n<h4>Kennir ein seg \u00e1k\u00e6rdan, er ein kanska partur av trupulleikanum<\/h4>\n<p>Men ta\u00f0 er framvegis ikki \u00ed lagi at tosa so \u00e1 einum arbei\u00f0spl\u00e1ssi. Og ta\u00f0 hava f\u00f3lk \u2013 eisini t\u00e6r tv\u00e6r ungu tingkvinnurnar \u2013 allan r\u00e6tt til at gera vart vi\u00f0: at t\u00e6r t\u00edma ikki at finna seg \u00ed einum ni\u00f0randi t\u00f3na \u00e1 arbei\u00f0spl\u00e1ssinum, eisini uttan at peika \u00e1 syndabukkar. Sum eg skilti ta\u00f0, vildu t\u00e6r heldur hyggja frameftir og tryggja, at \u00f8ll tingf\u00f3lk tosa vir\u00f0iliga vi\u00f0 hv\u00f8nn annan \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. Ta\u00f0 var r\u00e6tt og sl\u00e6tt bara ta\u00f0, sum bi\u00f0i\u00f0 var um.<\/p>\n<p>\u00d3tr\u00faligt, at ta\u00f0 bleiv gj\u00f8rt so fl\u00f8kt, har f\u00f3lk royndu at f\u00e1a ta\u00f0 til at sn\u00fagva seg um alt m\u00f8guligt anna\u00f0 \u00f3vi\u00f0komandi. Onkur helt fyri \u00ed facebook-kjaki: \u201cUm man ikki er sexistur sj\u00e1lvur, so fatar man ta\u00f0 altso sum eitt fornermilsi at ver\u00f0a innlagdur til at hoyra upp\u00e1 eina svadu um, at man skal lata vera vi\u00f0 at uppf\u00f8ra seg sexistiskt. Man situr vi\u00f0 kn\u00fdttum nevum og heldur ta\u00f0 vera n\u00f3gv fyri: Hv\u00ed halda tey, at EG havi br\u00fak fyri at hoyra upp\u00e1 hetta?\u201d T\u00ed helt vi\u00f0komandi, at loysnin j\u00fast \u00ed hesum m\u00e1linum var, at tingkvinnurnar k\u00e6rdu tann ella teir\/tey, sum h\u00f8vdu gj\u00f8rt seg sek \u00ed sexistiskari atfer\u00f0. Hv\u00ed ikki gera sum vi\u00f0 har\u00f0skapi ella valdst\u00f8ku og finna tann, sum hevur forbroti\u00f0 seg?<\/p>\n<p>Ein annar tinglimur skriva\u00f0i: \u201cTa\u00f0 er eingin trupulleiki, at lj\u00f3s ver\u00f0ur varpa\u00f0 \u00e1 sexismu. Men hv\u00ed ikki varpa lj\u00f3s \u00e1 tey, sum ikki uppf\u00f8ra seg ordiligt, so tey, sum bera seg sexistiskt at, ver\u00f0a ste\u00f0ga\u00f0? Eg eri uppvandur fr\u00e1 barnsbeini at samskifta vir\u00f0iligt. N\u00fa f\u00e1i eg knappliga at vita, at vit mugu l\u00e6ra at tosa\u00f0 ordiligt. Er ta\u00f0 r\u00e6tt at siga, at arbei\u00f0spl\u00e1ssi\u00f0 hevur ein sexistiska mentan, bara t\u00ed eitt ella tvey f\u00f3lk ikki duga f\u00f3lkaskikk, me\u00f0an hini 45 eru \u00f3sek? Er ta\u00f0 t\u00e1 r\u00e6tt at kalla\u00f0 eitt heilt arbei\u00f0spl\u00e1ss sexistiskt? Hv\u00ed \u00e1k\u00e6ra alt l\u00f8gtingi\u00f0?\u201d<\/p>\n<p>Men eingin hevur \u00e1k\u00e6rt alt l\u00f8gtingi\u00f0. Tingkvinnurnar s\u00f8gdu seg hava veri\u00f0 fyri sexistiska atbur\u00f0inum \u00ed l\u00f8gtinginum. Ta\u00f0 er ikki ta\u00f0 sama. Um ein kennir seg \u00e1k\u00e6rda\/n av t\u00ed og tulkar hetta sum, at alt l\u00f8gtingi\u00f0 er \u00e1lopi\u00f0 , umframt ger t\u00e6r b\u00e1\u00f0ar tingkvinnurnar til trupulleikan \u00edsta\u00f0in, so \u00e1tti ein kanska heldur at spurt seg sj\u00e1lva\/n, um ein kanska \u00f3tilvita\u00f0 er partur av trupulleikanum. Tey flestu vilja siga, at tey ikki eru partur av n\u00f8krum trupulleika, t\u00ed tey hava l\u00e6rt f\u00f3lkaskikk sum b\u00f8rn og fara alt\u00ed\u00f0 v\u00e6l vi\u00f0 menniskjum. Ta\u00f0 er heldur eingin ivi um, at tey flestu eru f\u00f3lkalig. Ta\u00f0 er bara ikki alt\u00ed\u00f0 n\u00f3g miki\u00f0.<\/p>\n<h4>R\u00e6\u00f0ur t\u00f8gnmentan um sexismu?<\/h4>\n<p>Mentanin ER har. Ta\u00f0 vita vit, t\u00ed ta\u00f0 eru n\u00f3gv(ar), sum hava v\u00e1tta\u00f0 ta\u00f0. Um vit n\u00fa vi\u00f0urkenna, at sexisma finst \u00ed samfelagnum, so mugu vit eisini vi\u00f0urkenna, at ta\u00f0 er m\u00f8guligt, at ein sexistisk mentan eisini finst \u00e1 tingi. Um tingi\u00f0 hevur eina sexistiska mentan ella ikki &#8211; ja, ta\u00f0 m\u00e1 v\u00e6l koma fyri ein dag, t\u00e1 man tekur evni\u00f0 upp \u00ed tinginum. Spurningurin er, um ta\u00f0 bara eru nakrir f\u00e1ir, sum bera seg sexistiskt at, hv\u00ed hava hini so ikki langt s\u00ed\u00f0ani ste\u00f0ga\u00f0 teimum?<\/p>\n<p>Er ta\u00f0 t\u00ed, at har r\u00e6\u00f0ur ein t\u00f8gnmentan, t\u00e1 um sexismu r\u00e6\u00f0ur? Ella er ta\u00f0 t\u00ed tilvitanin um sexismu er so l\u00edtil? Hv\u00ed hava fleiri tingf\u00f3lk ikki tala\u00f0 at fyrr, t\u00e1 sexisma er vor\u00f0in framd, og ford\u00f8mt sexismuna \u00e1\u00f0ur? Kann ta\u00f0 vera, at tey hava liva\u00f0 vi\u00f0 sk\u00fdklappum? Kann ta\u00f0 vera, at tey bara ikki hava veri\u00f0 tilvitandi um, hvat er sexistiskt og ikki? Hvat vi\u00f0 at lurta eftir teimum, sum siga seg hava veri\u00f0 fyri sexismu \u00ed tinginum, og taka t\u00e6r \u00ed \u00e1lvara, heldur enn beinanvegin at fara \u00ed verjust\u00f8\u00f0u og v\u00edsa ta\u00f0 fr\u00e1 s\u00e6r, sum t\u00e6r siga?<\/p>\n<p>Um tey, sum halda seg duga f\u00f3lkaskikk, h\u00f8vdu lurta\u00f0 meira eftir teimum, sum v\u00f3ru fyri sexismu, hev\u00f0i sexisman \u00ed tinginum helst veri\u00f0 \u00fatrudda\u00f0 fyri langari t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0ani. Men hon hevur opinberiliga trivist \u00ed \u00f8llum g\u00f3\u00f0um. N\u00e6r er ta\u00f0 vor\u00f0i\u00f0 \u00ed lagi t.d. at bi\u00f0a um privata sexualundirv\u00edsing fr\u00e1 tingfel\u00f8gum? Hv\u00ed var eingin, i\u00f0 m\u00f3tm\u00e6lti sl\u00edkan atbur\u00f0, t\u00e1 hetta bleiv sagt? Sum skilst, v\u00f3ru f\u00f3lk til sta\u00f0ar og hoyrdu ta\u00f0. Men tey flentu bara. Einki at gera er j\u00fa eisini at g\u00f3\u00f0taka. So \u00d8LL eru kanska samsek \u00ed ikki at hava tiki\u00f0 evni\u00f0 upp fyrr. Ta\u00f0 ger t\u00f3 ikki \u00f8ll til brotsf\u00f3lk. So ein eigur kanska heldur at vera gla\u00f0\/ur fyri, at kynshappandi mentanin endiliga bleiv tikin til vi\u00f0ger\u00f0ar, uttan at nakar bleiv peika\u00f0ur \u00fat sum brotsma\u00f0ur.<\/p>\n<h4>Ikki br\u00fak fyri syndabukkum ella martyrum<\/h4>\n<p>Tingkvinnurnar v\u00edstu \u00e1 truplu mentanina, og ta\u00f0 er j\u00fast solei\u00f0is, man broytir hana til ta\u00f0 betra \u2013 vi\u00f0 at varpa lj\u00f3s \u00e1 ta\u00f0. Um lj\u00f3si\u00f0 \u00edsta\u00f0in var varpa\u00f0 \u00e1 \u00e1v\u00edsar pers\u00f3nar \u2013 t.d. um hesar b\u00e1\u00f0ar tingkvinnurnar alment kunngj\u00f8rdu, hv\u00f8rji navnkend f\u00f3lk b\u00f3ru seg sexistiskt at \u00ed tinginum \u2013 so h\u00f8vdu t\u00e6r uttan iva ver\u00f0i\u00f0 lagdar undir n\u00f3gv verri ting, enn t\u00e6r v\u00f3ru, so sum at t\u00e6r \u201ckaraktermyr\u00f0a og \u00e6rumei\u00f0a hesar stakkals menn uttan haldgott pr\u00f3gv\u201d ella okkurt l\u00edknandi. Eg skilji t\u00ed \u00f8giliga v\u00e6l, hv\u00ed t\u00e6r ikki t\u00edmdu at peika nakran \u00fat alment. T\u00ed um t\u00e6r h\u00f8vdu sagt alment, hv\u00f8r ta\u00f0 var, so hev\u00f0i alt komi\u00f0 til at sn\u00fa\u00f0 seg um teir pers\u00f3narnar, sum so antin blivu syndabukkar ella martyrar. Alt hev\u00f0i veri\u00f0 \u00e1 gosi og ta\u00f0 hev\u00f0i enda\u00f0 \u00ed \u00f8giligum tv\u00eddr\u00e1tti og \u00f3semjum um, hv\u00f8rt ta\u00f0 var r\u00e6ttv\u00edst ella ei yvirfyri teim ymisku.<\/p>\n<p>Ta\u00f0 hev\u00f0i blivi\u00f0 til eitt m\u00e1l um einkultpers\u00f3nar og ikki eitt m\u00e1l um ein strukturellan trupulleika. \u00d8ll onnur kundu so &#8211; serstakliga &#8220;bekvemt&#8221; &#8211; vaska\u00f0 s\u00e6r um hendurnar, sum um tey als onga med\u00e1byrgd hava fyri sexistiska t\u00f3nan \u00e1 arbei\u00f0spl\u00e1ssinum.<\/p>\n<p>Veruleikin, sum n\u00f3gv tykjast hava ilt vi\u00f0 at skilja, er, at trupulleikin ER ikki bara pers\u00f3nligur, t\u00ed so leingi \u00f8ll eru passivir \u00e1sko\u00f0arar og einki gera vi\u00f0 ta\u00f0, so leingi eru \u00f8ll \u00ed roynd og veru samsek. T\u00ed m\u00e1tti hetta takast upp sum ein strukturellur trupulleiki, i\u00f0 m\u00e1 adresserast generelt.\u00a0Apropos or\u00f0ataki\u00f0: Hann, i\u00f0 er sekur, hann at s\u00e6r tekur. St\u00f3rir, sterkir, sj\u00e1lvstilvitandi og ikki-sexistiskir menn munnu tola at taka eitt \u00e1lvarspr\u00e1t um sexismu, heldur enn at bl\u00edva sm\u00e1s\u00e1rir og f\u00f8la seg undir \u00e1k\u00e6ru. Ta\u00f0 er j\u00fa eingin ors\u00f8k at taka ta\u00f0 at s\u00e6r, um ein er \u00f3sekur. So kann ein j\u00fa bara taka ta\u00f0 heilt r\u00f3ligt.<\/p>\n<h4>B\u00e6\u00f0i kyn fremja kynshapping, men mest menn<\/h4>\n<p>Onkur annar gj\u00f8rdi vart vi\u00f0, at sexisma finst b\u00e6\u00f0i m\u00f3ti monnum og kvinnum. Ja, sexisma \/ kynshapping kann vera kvinna m\u00f3ti kvinnu, ma\u00f0ur m\u00f3ti manni, ma\u00f0ur m\u00f3ti kvinnu ella umvent. At b\u00e6\u00f0i kyn kunnu uppliva sexismu ger ta\u00f0 ikki minni vi\u00f0komandi at hava uppi at venda \u00ed tinginum. Ta\u00f0 lj\u00f3\u00f0ar til, at n\u00f3gv kunnu gerast kl\u00f3kari, solei\u00f0is sum hugtaki\u00f0 ver\u00f0ur vi\u00f0merkt \u00e1 ymsum tr\u00e1\u00f0um \u00e1 facebook \u00ed sambandi vi\u00f0 hetta m\u00e1li\u00f0.<\/p>\n<p>Sj\u00e1lv haldi eg, at ta\u00f0 er sera gott, at sexisma n\u00fa ver\u00f0ur umr\u00f8dd \u00ed tinginum &#8211; og at tingi\u00f0 v\u00edsir seg sum eitt fyrid\u00f8mi \u00ed hesum m\u00e1li, so vit \u00f8ll kunnu l\u00e6ra av t\u00ed og gerast meira tilvita\u00f0 um sexismu, t\u00ed alt ov leingi hava alt ov n\u00f3gv f\u00f3lk, sum hava li\u00f0i\u00f0 undir t\u00ed, tagt um ta\u00f0 av \u00f3tta fyri at vera \u00e1k\u00e6rd fyri hyster\u00ed og erkvisni. T\u00ed er ta\u00f0 sera gott, um tingf\u00f3lk n\u00fa fara at tosa vi\u00f0 opnum sinni um hetta evni\u00f0 og kanska vi\u00f0urkenna, at tey m\u00f8guliga hava veri\u00f0 blind fyri sexismuni. Sexisma hevur j\u00fa so leingi veri\u00f0 p\u00fara vanlig og so vovin inn \u00ed alla okkara mentan, at f\u00f3lk n\u00e6stan fata sexistiska atfer\u00f0 sum \u201cn\u00e1tt\u00farliga\u201d \u2013 tvs. at sj\u00e1lvt f\u00f3lk, sum vanliga eru sera h\u00f8visk og als ikki fata seg sj\u00e1lvi sum sexistisk, kunnu koma til at siga okkurt sexistiskt, uttan at tey hugsa um ta\u00f0 sum \u201csexisma\u201d \/ kynshapping. Ta\u00f0 ger tey ikki til brotsmenn. Men ta\u00f0 er kortini ikki \u00ed lagi.<\/p>\n<p>Ta\u00f0, vit mugu vi\u00f0urkenna er, at ein mentan er sexistisk, t\u00e1 sexisman \u00f3tarna\u00f0 sleppur at halda fram. L\u00edka miki\u00f0, um ta\u00f0 er ein, tveir ella 30 pers\u00f3nar, sum fremja ta\u00f0. Mentanin er sexistisk, t\u00e1 onnur &#8211; oftast menn &#8211; ikki tala at, t\u00e1 teir eru vitni til, at sexisma fer fram, t\u00ed t\u00e1 er man vi\u00f0 til at vi\u00f0l\u00edkahalda mentanina.<\/p>\n<h4>\u00d3tilvita\u00f0ir um egna sexismu<\/h4>\n<p>Er ta\u00f0 \u00ed lagi at heingja nakrar f\u00e1ar pers\u00f3nar \u00fat sum syndabukkar fyri bara at bera seg at samb\u00e6rt einum r\u00e6ttiliga \u00fatbreiddum sexistiskum mentaliteti, sum higartil hevur veri\u00f0 so vanligur \u00ed samfelagnum, at kanska annarhv\u00f8r ma\u00f0ur er sekur \u00ed at hava sagt ella gj\u00f8rt okkurt sexistiskt onkunt\u00ed\u00f0 \u2013 kanska uttan at vita av t\u00ed, t\u00ed ta\u00f0 er so vanligt og so legitimt \u00ed dagsins samfelag? Ofta stu\u00f0la\u00f0 \u00f3tilvita\u00f0 av kvinnum eisini, t\u00ed t\u00e6r eru so vanar vi\u00f0 ta\u00f0, at t\u00e6r halda ikki, ta\u00f0 kann vera \u00f8\u00f0rv\u00edsi.<\/p>\n<p>Eg havi so ofta &#8211; ja, \u00f3teljandi fer\u00f0ir &#8211; uppliva\u00f0 ta\u00f0 sj\u00e1lv, og eg veit fr\u00e1 so n\u00f3gvum \u00f8\u00f0rum kvinnum, at t\u00e6r eisini uppliva hesi sm\u00e1u, subtilu sexistisku hintini \u00ed dagligdegnum &#8211; eisini fr\u00e1 annars sera fittum og v\u00e6lmeinandi monnum, sum kanska hava sagt okkurt \u00ed sp\u00f8lni, sum teir helst ikki meina so illa, men sum \u00ed veruleikanum eru r\u00e6ttiliga sexistisk. So sum t.d. \u00e1 altj\u00f3\u00f0a kvinnudegnum 8. mars at leggja myndir \u00fat \u00e1 facebook av konuf\u00f3lkum, sum duga illa at parkera. Skemt ja, p\u00fara vist. Men primitivt. Og b\u00fdtt. Og rein kynshapping. Men teir menn, sum gera sl\u00edkt, tykjast bara ikki heilt at vita av, at ta\u00f0 er ta\u00f0, ta\u00f0 er, t\u00ed ta\u00f0 er so vovi\u00f0 inn \u00ed allan okkara samverum\u00e1ta, at ta\u00f0 kennist n\u00e6stan n\u00e1tt\u00farugivi\u00f0.<\/p>\n<p>Av t\u00ed sama gevi eg ikki hesum monnum skyldina fyri at siga ella handla sexistiskt og t\u00edmi &#8211; eins og tingkvinnurnar &#8211; heldur ikki at peika \u00e1 nakran og heingja nakran \u00fat fyri ta\u00f0, t\u00ed hetta er ikki eitt pers\u00f3nligt problem. Hetta er eitt systemiskt problem.<\/p>\n<h4>Betur vi\u00f0 forst\u00e1ilsi kynjanna millum<\/h4>\n<p>Ta\u00f0 t\u00e6nir ongum g\u00f3\u00f0um endam\u00e1li at gera \u00e1v\u00edsar pers\u00f3nar til syndabukkar. Ta\u00f0 skapar bara st\u00f8rri gj\u00e1ir millum kynini, t\u00ed n\u00f3gvir av hesum monnunum kenna seg p\u00fara \u00f3sekar og at vera fyri \u00f3grunda\u00f0um \u00e1k\u00e6rum. Teir vita nevniliga \u00fatmerka\u00f0 v\u00e6l av, at teir avgj\u00f8rt ikki eru teir einastu, sum hava \u00fatint somu &#8220;synd&#8221;, so skulu teir \u00e1k\u00e6rast, so mugu so \u00f8giliga n\u00f3gv onnur eisini \u00e1k\u00e6rast.<\/p>\n<p>Er ta\u00f0 t\u00ed ikki betur at kasta lj\u00f3s \u00e1 generella trupulleikan vi\u00f0 sexismu &#8211; og upp\u00e1 ein meira konstruktivan m\u00e1ta gera okkum \u00f8ll meira tilvita\u00f0 um, hvat sexisma er, og um, hvussu vit \u00f8ll eru meira ella minni vi\u00f0virkandi til at var\u00f0veita sexismuna &#8211; og um, hvussu vit kunnu bera okkum at \u00e1 ein meira vir\u00f0iligan h\u00e1tt kynjanna \u00edmillum frameftir?<\/p>\n<p>Er ta\u00f0 ikki betur, at vit \u00f8ll f\u00e1a st\u00f8rri forst\u00e1ilsi fyri, hvussu sexistisk \u00f8ll okkara mentan er \u00ed veruleikanum, og \u00e1 hv\u00f8nn h\u00e1tt, hon er ta\u00f0? Og ikki minst, hvussu hendan mentanin \u00ed s\u00ed\u00f0sta enda \u00e1virkar mong til at halda, at kvinnur onkursvegna ikki hava somu tyngd ella sama t\u00fddning fyri samfelagi\u00f0 sum menn? Hvat vi\u00f0 at vit \u00f8ll byrja vi\u00f0 at royna at lurta betur eftir teimum, sum kenna seg vera fyri sexismu, \u00edsta\u00f0in fyri at \u00e1k\u00e6ra tey fyri at vera ov erkvisin ella hysterisk, fyri at \u201chata menn\u201d osfr. og solei\u00f0is leggja stein oman \u00e1 byr\u00f0u?<\/p>\n<h4>Hvat er trupulleikin vi\u00f0 at tosa vi\u00f0 og um kvinnur vi\u00f0 vir\u00f0ing?<\/h4>\n<p>S\u00edggi \u00e1 f\u00f8royskum s\u00ed\u00f0um \u00e1 facebook, at n\u00f3gv &#8211; serliga menn &#8211; k\u00e6ra seg um, at kvinnur eru vor\u00f0nar alt ov erkvisnar og n\u00fa \u201ckann man einki loyva s\u00e6r at siga longur\u201d. \u00d8gilig \u00f8sing um ta\u00f0. Men er ta\u00f0 ikki eisini erkvisi\u00f0 at reagera so \u00f3gvisliga \u00edm\u00f3ti, t\u00e1 ta\u00f0 einasta, kvinnur \u00ed veruleikanum bi\u00f0ja um, er, at tosa\u00f0 ver\u00f0ur vi\u00f0 t\u00e6r \u2013 og um t\u00e6r \u2013 sum javnl\u00edkar \u00e1 j\u00f8vnum f\u00f8ti? Eg dugi veruliga ikki at s\u00edggja, hv\u00ed ta\u00f0 skuldi veri\u00f0 nakar trupulleiki. So hv\u00f8r er erkvisin n\u00fa?<\/p>\n<p>Hvat vi\u00f0, at vit \u00f8ll heldur \u00e1taka okkum eina med\u00e1byrgd fyri at f\u00e1a \u00fatrudda\u00f0 sexismu \u2013 t.d. fyrst vi\u00f0 at seta okkum inn \u00ed, hvat sexisma er, og annars \u00ed dagligdegnum vera uppmerksom upp\u00e1 ta\u00f0, og siga fr\u00e1, \u00e1 ein vinaligan h\u00e1tt, at vit t\u00edma ikki at vera vi\u00f0 til sl\u00edkt, b\u00e6\u00f0i t\u00e1 vit sj\u00e1lvi vera \u00fatsett fyri sexismu, ella s\u00edggja onnur vera ta\u00f0, solei\u00f0is at tey, sum onkunt\u00ed\u00f0 koma til at tra\u00f0ka um mark gerast varug vi\u00f0, at ta\u00f0 er ta\u00f0, tey gera. Har eru ta\u00f0 so eisini lei\u00f0slurnar \u00e1 arbei\u00f0spl\u00e1ssunum, i\u00f0 kunnu hj\u00e1lpa st\u00f3rt til vi\u00f0 at ganga undan.<\/p>\n<p>Inntil vit f\u00e1a sloppi\u00f0 okkum av vi\u00f0 sexismu \/ kynshapping \u2013 helst \u00ed felag \u2013 mugu vit \u00f8ll t\u00edverri liva vi\u00f0 at vera undir illgruna fyri at stu\u00f0la sexismu, um vit tiga og lata standa til og ikki aktivt taka lut \u00ed at f\u00e1a bilbukt vi\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Er ney\u00f0ugt at peika \u00e1 &#8220;syndarar&#8221;? Onkrum d\u00e1mar illa, t\u00e1 tosa\u00f0 ver\u00f0ur um eina \u201cgenerella sexistiska mentan\u201d, t\u00ed ta\u00f0 er ov \u00f3\u00edt\u00f8kiligt, halda tey. Tey samanbera ta\u00f0 vi\u00f0, at um onkur t.d. ver\u00f0ur buka\u00f0ur \u00ed n\u00e1ttarl\u00edvinum, og veit hv\u00f8r gj\u00f8rdi ta\u00f0, hvat nyttar ta\u00f0 so, um vi\u00f0komandi letur vera vi\u00f0 at melda tann sum buka\u00f0i, &hellip; <\/p>\n<p><a class=\"more-link btn\" href=\"https:\/\/heinesen.info\/wp\/blog\/2022\/03\/30\/er-tad-ov-oitokiligt-at-tosa-um-eina-generella-sexistiska-mentan\/\">Continue reading<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[8,566,28],"tags":[472,547,548,550,549],"class_list":["post-8539","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-foeroyskt","category-kyn-og-kynsspurningar","category-salarfroedi-samleiki","tag-kvinnur","tag-kyn","tag-kynshapping","tag-menn","tag-sexisma","item-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8539"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12290,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8539\/revisions\/12290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/heinesen.info\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}